- Średnie zadłużenie wzrosło w ciągu roku o 1 089 zł, choć łączna kwota zadłużenia i jego liczba spadły — pokazują dane ERIF Biura Informacji Gospodarczej.
- Badanie CRIF wskazuje, że 23% Polaków obawia się mniejszej kwoty do dyspozycji na koniec miesiąca, a 30% nie zgłasza obaw o swoją sytuację finansową.
- Jednocześnie 71% badanych dostrzega rosnące zagrożenie oszustwami i cyberprzestępczością, a 68% niepokoi wykorzystanie AI do wyłudzania pieniędzy.
Dzień bez Długów, obchodzony 17 listopada, jest okazją do spojrzenia na bezpieczeństwo finansowe z dwóch perspektyw: zarządzania zobowiązaniami i ochrony pieniędzy przed przestępcami. Dane ERIF Biura Informacji Gospodarczej S.A. za III kwartał 2026 r. pokazują, że średnie zadłużenie Polaków było o 1 089 zł wyższe niż rok wcześniej. W tym samym czasie liczba zadłużeń zmniejszyła się o ponad 22 tys., a ich łączna wartość — o 0,4 mld zł. Z kolei wrześniowy raport Związku Przedsiębiorstw Finansowych „Kondycja rynku pożyczkowego w Polsce”, oparty na danych CRIF, wskazuje na wzrost liczby i wartości udzielanych pożyczek w ujęciu rocznym.
– Z pozoru może się wydawać, że rosnące średnie zadłużenie to zła wiadomość. Jednak patrząc na dane gromadzone przez CRIF Polska, widzimy, że Polacy są odpowiedzialnymi pożyczkobiorcami. Świadczą o tym przede wszystkim spadająca liczba tzw. zobowiązań przeterminowanych, czyli niespłaconych w terminie, malejąca łączna ich wartość oraz zmniejszająca się liczba nowych pożyczkobiorców. Oznacza to, że Polacy korzystają z pożyczek, żeby podreperować domowy budżet, ale nie zadłużają się ponad możliwość spłacenia – zauważa Paweł Gąsiorowski, Head of Sales w CRIF Polska.
Domowe finanse: mniej obaw o koniec miesiąca
Rosnąca średnia kwota zadłużenia nie przekłada się na powszechny niepokój o domowe finanse. W badaniu CRIF „Banking on Banks 2026. Usługi finansowe w czasach niepewności” 30% Polaków deklaruje brak obaw związanych ze swoją sytuacją finansową. Mniejszej ilości pieniędzy na koniec miesiąca spodziewa się 23% respondentów. Jednocześnie 17% zamierza zwiększyć swoje miesięczne wydatki.
– W zestawieniu z wynikami badania z 2025 r. widać też, że nasze obawy co do ilości pieniędzy, którymi dysponujemy na koniec miesiąca, maleją. W zeszłym roku bało się tego 25% z nas, czyli o dwa punkty procentowe więcej niż obecnie. Warto też zaznaczyć, że Polacy są bardziej optymistycznie nastawieni do swoich finansów niż inni Europejczycy. Przepytaliśmy m.in. mieszkańców Niemiec, Włoch i Wielkiej Brytanii, gdzie odsetek osób obawiających się, że na koniec miesiąca zostanie im mniej pieniędzy, to odpowiednio 38%, 33% i 39%. Nie oznacza to jednak, że jesteśmy całkowicie pozbawieni obaw o nasze finanse – dodaje Paweł Gąsiorowski z CRIF.
Oszustwa finansowe i cyberataki na pierwszym planie
Więcej niepokoju budzą zagrożenia, które mogą pozbawić konsumentów pieniędzy niezależnie od ich planów budżetowych. W edycji Banking on Banks z 2025 r. 76% polskich respondentów przewidywało, że do 2030 r. oszustwa finansowe staną się poważniejszym problemem. Badanie z 2026 r. pokazuje natomiast, że 71% Polaków postrzega oszustwa i cyberprzestępczość jako coraz większe zagrożenie dla siebie. Z kolei 67% uważa, że Polska jest bardziej narażona na finansowe cyberataki niż rok wcześniej. Dla porównania średnia europejska dla tej oceny wynosi 59%.
– To pokazuje, że współcześnie bezpieczeństwo finansowe postrzegamy szerzej niż tylko przez pryzmat budżetu domowego i ewentualnego zadłużenia. Zdajemy sobie sprawę, że kontrolę nad finansami możemy stracić też przez czynniki zewnętrzne. Dlatego w dyskusję o długach Polaków warto też włączyć edukację nt. bezpieczeństwa w sieci i ochrony przed oszustami – mówi ekspert CRIF Paweł Gąsiorowski.
Istotnym elementem tych obaw jest sztuczna inteligencja. Według badania CRIF 68% Polaków niepokoi jej wykorzystanie do opracowywania nowych form oszustw i ułatwiania wyłudzeń. AI może wspierać działania przestępców, którzy stosują socjotechnikę, podszywają się pod bliskich lub instytucje finansowe, kradną tożsamość, zakładają fałszywe konta czy posługują się duplikatami kart SIM. Świadomość zagrożenia to punkt wyjścia — równie ważna pozostaje umiejętność rozpoznawania prób oszustwa.
Obraz wyłaniający się z danych ERIF i CRIF nie sprowadza się więc do samej wysokości długów. Spadek łącznego zadłużenia oraz deklaracje dotyczące domowych budżetów współistnieją z wyraźnymi obawami o oszustwa. Dzień bez Długów przypomina w tym kontekście, że troska o finanse obejmuje zarówno terminową spłatę zobowiązań, jak i ochronę przed utratą pieniędzy w wyniku cyberprzestępczości.